Βυζάντιο


Οπωσδήποτε και κατά κοινή ομολογία των μελετητών του θέματος, η θέση της γυναίκας στο Βυζάντιο ήταν πολύ καλύτερη απ’ αυτή στην αρχαία Ελλάδα. Στο Βυζάντιο υπήρξαν γυναίκες αυτοκράτειρες, γυναίκες-ηγετικές μορφές, γυναίκες ιατροί: απ΄τους πρώτους αιώνες της ζωής του ως το 1453, σ’ όλες τις μεγάλες πόλεις της αυτοκρατορίας, καταγράφονται υπηρεσίες παροχής κοινωνικής πρόνοιας και περίθαλψης, στη λειτουργία των οποίων σπουδαίο ρόλο έπαιζαν οι γυναίκες: τρανό παράδειγμα, το νοσοκομείο του Παντοκράτορος στην Κωνσταντινούπολη του 12ου αιώνα, στο οποίο υπήρχε μια γυναίκα γιατρός, τέσσερις γυναίκες αναπληρωματικοί βοηθοί και δύο γυναίκες αναπληρωματικοί βοηθοί τους.

Επιπροσθέτως, οι γυναίκες του Βυζαντίου δε θεωρήθηκαν ανάξιες να κατέχουν το ύψιστο αξίωμα του κράτους απλά επειδή ήταν γυναίκες. Τέσσερις αυτοκράτειρες κυβέρνησαν μόνες τους-δίχως να έχουν σύζυγο-χωρίς να φέρει κανείς αντίρρηση λόγω του φύλου τους.

Βέβαια, η απόκτηση θυγατέρας θεωρούνταν από τους γονείς, σύμφωνα με τη βυζαντινή αντίληψη, δυστυχία, τιμωρία ακόμα και κακοτυχία. Οι απόψεις τους πάνω σε ένα τέτοιο θέμα παρουσίαζαν μια αμφιθυμία ,δηλαδή από τι μια πίστευαν πως η απόκτηση μιας θυγατέρας γεννούσε αυτόματα την υποχρέωση για παραπάνω προσοχή όταν συμπεριλαμβανόταν η υποχρέωση να την παντρέψουν συνεπώς και να το προικίσουν κάτι δηλαδή που επιβάρυνε περισσότερο την θέση των γονέων και από την άλλη πίστευαν πως ο ερχομός μιας θυγατέρας τους πρόσφερε και ανακούφιση αφού βοηθούσε σε δουλειές της οικίας .
Ακόμα οι βυζαντινοί είχαν την αντίληψη πως αν μια κοπέλα έχει φτάσει σε ηλικία γάμου και δεν έχει παντρευτεί έπρεπε να γίνει μοναχή .Ωστόσο αξίζει να σημειωθεί πως σπάνια υπήρχαν περιπτώσεις γονέων που ήταν ευγνώμων για τον ερχομό της κόρης τους και αν είχαν κάποιο πρόβλημα κατέφευγαν για προσευχηθούν για την υγεία τον κοριτσιών τους. Αφού συνήθως η μόνη βοήθεια που ζητούσαν οι γονείς ήταν για τους γιους και ήταν φανερό πως οι γονείς νοιάζονταν μόνο για τα αγόρια τους, κυρίως οι πατέρες. Και αν το κορίτσι ήθελε βοήθεια το φορτίο αυτό το σήκωνε η μητέρα μόνη της .
Σύμφωνα λοιπόν με θαύματα του παρελθόντος στο βυζάντιο αν κάποιος έπαιρνε πρωτοβουλία για τη σωματική και ψυχική υγεία της κόρης τους ήταν οι μητέρες, γι’ αυτό ο ρόλος της μητέρας στην ανατροφή και την επιμέλεια των παιδιών ήταν αναντικατάστατος.
Επιπροσθέτως η παιδική ηλικία για ένα κορίτσι είχε περιορισμένες ασχολίες για εκείνη ,αφού περιορίζονται μόνο στο γάμο και τη μοναστική ζωή. Ακόμα την είχαν αποκλείσει από δημόσιες εμφανίσεις και αν κάποιος πατέρας είχε όμορφη κόρη έπρεπε να δίνει περισσότερο προσοχή έτσι ώστε να μείνει μακριά από τα αντρικά βλέμματα..

Ένας ακόμη περιορισμός που δέχονταν η γυναίκα ήταν πάνω στο θέμα της μόρφωσης και της εκπαίδευσης . Στη διάρκεια της μακραίωνης βυζαντινής ιστορίας αναφέρονται πολλές μορφωμένες και καλοαναθρεμμένες γυναίκες. Είναι βέβαιο ότι τα κορίτσια που ανήκαν σε πλουσιότερες τάξεις, έπαιρναν την ίδια περίπου μόρφωση με τα αδέρφια τους καθώς η διδασκαλία γινόταν στο σπίτι από ιδιωτικούς δασκάλους. Οι δυνατότητες, όμως, για τη μόρφωση εν γένει των γυναικών στο Βυζάντιο ήταν πολύ περιορισμένες.

Έτσι οι βασικές αρχές για την ανατροφή των βυζαντινών κοριτσιών είναι απόλυτα συμβιβασμένες και εναρμονισμένες σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής αλλά και με τα πρότυπα της.Για να μπορέσουν λοιπόν να πετύχουν το στόχο τους οι μητέρες δεν έπρεπε ποτέ να εκθέτουν τα κοσμήματα και οτιδήποτε άλλο θα έκανε τις κόρες τους όμορφες.

Επίσης η επιλογή της ιδανικής συζύγου δεν στέκονταν μόνο στα περιουσιακά στοιχεία αλλά και στο σωματικό κάλλος όπου ως τότε το απέρριπταν και το θεωρούσαν ως κάτι άσχημο.
Τέλος, θα κάνουμε μία αναφορά στις συζυγικές σχέσεις. Στις σωστές συζυγικές σχέσεις ήταν σημαντικό προσόν για τη γυναίκα να έχει την ίδια καταγωγή αλλά και κοινωνική τάξη με το σύζυγό της.