20 ΑΙΩΝΑΣ, Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ.

Στον 20ο αιώνα η καταπίεση και η υποβαθμισμένη θέση της γυναίκας ανά τους αιώνες, ώθησαν τις γυναίκες σε αγώνες και στη δημιουργία του γυναικείου κινήματος για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Οι πρώτοι αγώνες των γυναικών έχουν καταγραφεί στα 1857, όταν οι υφάντρες της Νέας Υόρκης ξεσηκώθηκαν σε διαμαρτυρία, ζητώντας ανθρώπινες συνθήκες εργασίας και ίση αμοιβή με τους άντρες.Στις 8 Μαρτίου του 1908, 15.000 γυναίκες διαδήλωναν στη Νέα Υόρκη ζητώντας λιγότερες ώρες εργασίας και το δικαίωμα ψήφου και το 1910 στην Κοπεγχάγη, η Clara Zetkins, επικεφαλής του τομέα Γυναικών του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος της Γερμανίας, πρότεινε την καθιέρωση της Διεθνούς Ημέρας της Γυναίκας. Μιας μέρας, που θα γιορτάζονται σε όλο τον πλανήτη οι αγώνες των γυναικών για ίσα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα.Οι αγώνες αυτοί, για την ισότητα των φύλων, είχαν τέτοια αποτελέσματα, ώστε αυτά που ήταν αδιανόητα για τις προηγούμενες γενιές, σήμερα, να θεωρούνται αυτονόητα.'Οσον αναφορά για την σημετοχή των γυναικών στις κάλπες πέρασε σχεδόν ένας αιώνας μέχρις ότου καταφέρουν οι Ελληνίδες να φτάσουν στην κάλπη, έχοντας κατακτήσει πλήρως το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις βουλευτικές εκλογές του 1956, με τη Λίνα Τσαλδάρη της ΕΡΕ και τη Βάσω Θανασέκου της «Δημοκρατικής Ένωσης» να εισέρχονται στο Ελληνικό Κοινοβούλιο.Για πρώτη φορά ψήφισαν στις δημοτικές εκλογές της 11ης Φεβρουαρίου 1934. Εκλογικό δικαίωμα δεν δόθηκε σε όλες, αλλά μόνο σε όσες είχαν κλείσει τα 30 χρόνια και διέθεταν τουλάχιστον απολυτήριο Δημοτικού και σε βουλευτικές εκλογές, οι Ελληνίδες ψήφισαν για πρώτη φορά στις 19 Φεβρουαρίου του 1956 ηταν η απαρχή της εφαρμογής στην πράξη της καθολικής ψηφοφορίας, που είχε κατοχυρωθεί ήδη στο Σύνταγμα του 1864, με την αναγνώριση της ιδιότητας του πολίτη στις γυναίκες επίσης στους εκλογικούς καταλόγους της Αθήνας γράφτηκαν μόλις 2.655 κυρίες, από τις οποίες ψήφισαν τελικά μόνο 439.Στην Κύπρο, οι γυναίκες ψήφισαν από τις πρώτες εκλογές στη Μεγαλόνησο το 1960. Πρώτη βουλευτής εξελέγη η τουρκοκύπρια Αϊλά Κιαζίμ, ενώ πρώτη Ελληνοκύπρια η Ρήνα Κατσελή, μέλος του «Δημοκρατικού Κόμματος», που εξελέγη το 1981. Η κυρία Κατσελή εμφανίστηκε στην πρώτη συνεδρίαση της Βουλής για να δώσει το νενομισμένο όρκο με τσεμπέρι και κυπριακή ενδυμασία. Σήμερα, στη Βουλή των Αντιπροσώπων υπάρχουν 8 γυναίκες σε σύνολο 56 ελληνοκυπρίων βουλευτών, ποσοστό 14,3%.
Πρωτεργάτης στον αγώνα για τη συμμετοχή των γυναικών στα πολιτικά πράγματα της χώρας στάθηκε το φεμινιστικό κίνημα. Η Καλλιρρόη Παρρέν, εκδότρια του περιοδικού «Εφημερίς των Κυριών», ήταν η πιο σημαντική φωνή έκφρασης αυτών των διεκδικήσεων.
Η καλλιρρόη Παρρεν το γένος Σιγανού, γεννήθηκε στην Κρήτη το 1861. Το 1867 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στην Αθήνα. Φοίτησε στη Σχολή Σουρμελή στον Πειραιά, στη γαλλική σχολή Καλογραιών και στο Αρσάκειο από όπου αποφοίτησε ως δασκάλα όπου με την ιδιότητα αυτή εργάστηκε ως διευθύντρια ελληνικών παρθεναγωγείων στη Ρωσία και τα Βαλκάνια.Το 1887 εξέδωσε το πρώτο φύλλο της Εφημερίδος των Κυριών, του πρώτου και μακροβιότερου γυναικείου εντύπου που συντασσόταν αποκλειστικά από γυναίκες. Η Εφημερίς των Κυριών, αρχικά ως εβδομαδιαία και αργότερα ως δεκαπενθήμερη, εκδιδόταν συνεχώς για τριάντα χρόνια (μέχρι το 1917) και είχε μεγάλη απήχηση στις Ελληνίδες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Μέσω της Εφημερίδος της προωθούσε θέματα εκπαίδευσης, πολιτικής χειραφέτησης και εργασίας των Ελληνίδων και πρωτοστατούσε με πάθος σε πολιτικές, εθνικές και κοινωνικές κινήσεις, ενεργοποιώντας συστηματικά τις συμπατριώτισσες της ώστε να διεκδικούν, αλλά και να συμμετέχουν σε κάθε κοινωνική και πατριωτική προσπάθεια. ΄Εχοντας δημιουργήσει ένα σταθερό πυρήνα συνεργατριών, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονταν δασκάλες, επιστήμονες, ποιήτριες, πεζογράφοι, λόγιες, αλλά και γυναίκες με μεγάλο κοινωνικό κύρος και φιλανθρωπική δράση όπως η Σαπφώ Λεοντιάς, η Αγαθονίκη Αντωνιάδου, η Κρυσταλλία Χρυσοβέργη, η Φλωρεντία Φουντουκλή (αργότερα Σπινέλη), η ΄Αννα Σερουίου, Μαρίκα Φιλιππίδου, η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, η Σωτηρία Αλιμπέρτη, η Αγγελική Παναγιωτάτου, η Ναταλία Σούτσου, η Σοφία Σλίμαν κ.ά., καταπολεμούσε με πάθος τις κοινωνικές προκαταλήψεις και την αγραμματοσυνή των γυναικών, αγωνιζόταν για τη δυνατότητά τους να εργάζονται και να κερδίζουν τη ζωή τους, να μορφώνονται και να έχουν πρόσβαση στα ανώτατα ιδρύματα, αλλά και να διεκδικούν την ισότητα την πολιτική και κοινωνική ζωή με την παροχή ψήφου. Ταξίδευε συχνά στο εξωτερικό και ενημερωνόταν συνεχώς για όσα συνέβαιναν έξω από την Ελλάδα.
ΔΥΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ
ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ:
Στις αρχές του 20ου αιώνα ένα δυναμικό κίνημα διεκδίκησης της γυναικείας ψήφου αναπτύσσεται σε όλη την Ευρώπη. Οι γυναίκες που διεκδικούν το δικαίωμα να εκλέγουν και να εκλέγονται ονομάζονται «σουφραζέτες» από την αγγλική λέξη “suffrage” δηλαδή ψηφοφορία. Στην Ελλάδα η συζήτηση για την ψήφο των γυναικών αρχίζει ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα. Για πρώτη φορά επιτρέπεται στις γυναίκες η ψηφοφορία με σχετικό νόμο του 1952 και στις εκλογές του 1953 εκλέγεται η πρώτη Ελληνίδα βουλευτής, η Ελένη Σκούρα, ενώ το 1956 η Λίνα Τσαλδάρη γίνεται η πρώτη Ελληνίδα υπουργός. Το σύνταγμα του 1975 για πρώτη φορά ρητά ορίζει ότι "όλοι οι ΄Έλληνες και οι Ελληνίδες είναι ίσοι ενώπιον του Νόμου".Το 1914 ήρθε σε ρήξη με την WSPU εξαιτίας της προώθησης από την ομάδα των εμπρηστικών επιθέσεων. Η Σύλβια ίδρυσε την Ομοσπονδία Ανατολικού Λονδίνου των Σουφραζέτων (ELFS), το οποίο με τα χρόνια εξελίχθηκε πολιτικά και άλλαξε ανάλογα το όνομά του, αρχικά ως Ομοσπονδία Ψήφου Γυναικών και έπειτα ως Σοσιαλιστική Ομοσπονδία Εργατών. Ίδρθσε την εφημερίδα Women's Dreadnought που εξελίχθηκε στην Workers Dreadnought.H ομάδα συνέχισε να κινείται αριστερά και υιοθέτησε για λίγο το όνομα Κομμουνιστικό Κόμμα (Βρετανικό Τμήμα της Τρίτης Διεθνούς)(CP(BSTI)), αν και η δράση του δεν αντιστοιχούσε στο όνομα. To CP(BSTI) αντιτίθετο στον κοινοβουλευτισμό, σε αντίθεση με τις απόψεις του νεοϊδρυθέντος Κομμουνιστικού Κόμματος της Μεγάλης Βρετανίας (CPGB). Ωστόσο, η σπουδαιότητα σύνδεσης με το ίδιο κίνημα με τους Μπολσεβίκους οδήγησε στη συγχώνευση του CP(BSTI) με το μεγαλύτερο, επίσημο Κομμουνιστικό Κόμμα. Η ένωση αυτή δεν είχε μέλλον καθώς η Σύλβια αντέδρασε όταν η ηγεσία του CPGB της πρότεινε να παραδώσει την Workers Dreanought στο κόμμα. Συνέπεια αυτού εκδιώχθηκε από το CPGB και ίδρυσε το βραχύβιο Κόμμα Κομμουνιστών Εργατών.Η Σύλβια την εποχή εκείνη ήταν σημαντική φιγούρα του κομμουνιστικού κινήματος και συμμετείχε σε συναντήσεις της Διεθνούς στη Ρωσία και το Άμστερνταμ καθώς και σε συναντήσεις του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Διαφώνησε με τον Λένιν και υποστήριξε αριστερούς κομμουνιστές όπως τον Αμαντέο Μπορντίγκα και τον Άντον Πάννεκουκ.Στα μέσα της δεκαετίας του '20 η Πάνκχερστ μετακινήθηκε από τον κομμουνισμό προς τον αντιφασισμό και την αντι-αποικιοκρατία. Αντέδρασε στην Ιταλική εισβολή στην Αιθιοπία εκδίδοντας από το 1936 το The New Times and Ethiopia News, και έγινε υποστηρικτής του Χαϊλέ Σελασσιέ. Συνέλεξε δωρεές για το πρώτο εκπαιδευτικό νοσοκομείο της Αιθιοπίας και έγραψε εκτενών για την Αιθιοπική τέχνη και πολιτισμό. Ηέρυνάτηςεκδόθηκεως Ethiopia, a Cultural History (London: Lalibela House, 1955). Μετακόμισε στην Αντίς Αμπέμπα μετά από πρόσκληση του Χαϊλέ Σελασσιέ, το 1956, μαζί με τον γιό της Ρότσαρντ Πάνκχερστ (ο οποίος ζει ακόμα εκεί). Εκεί ίδρυσε την μηνιαία εφημερίδα Ethiopia Observer, η οποία κάλυπτε δημοσιογραφικά την Αιθιοπική ζωή και ανάπτυξη.Πέθανε το 1960 και κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη κατά τη διάρκεια της οποίας ο Χαϊλέ Σελασσιέ την ονόμασε "τιμητική Αιθίοπα". Είναι η μοναδική ξένη που είναι θαμμένη μπροστά από τον Καθεδρικό Trinity στην Αντίς Αμπέμπα, περιοχή που είναι αφιερωμένη για τους πατριώτες του Ιταλικού πολέμου.
Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΥ.Ο Φεμινισμός είναι ένα κοινωνικό κίνημα το οποίο αποσκοπεί στην εξάλειψη της ανισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών μέσω της προώθησης των γυναικείων δικαιωμάτων σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Γεννήθηκε στη Γαλλία την περίοδο του Διαφωτισμού από στοχαστές όπως οι Mary Wortley Montagu και Marquis de Condorcet και αφορούσε αρχικά τη συμμετοχή της γυναίκας στην εκπαίδευση και τις επιστήμες. Στα τέλη του 19ου αιώνα, λίγα χρόνια πριν τη γαλλική επανάσταση, ιδρύεται στο Μίντελμπουργκ της Ολλανδίας η πρώτη επίσημη γυναικεία επιστημονική κοινότητα και δημοσιεύονται οι πρώτες εφημερίδες που απευθύνονται στο γυναικείο φύλο.
Το 1789, το κίνημα επωφελείται από το επαναστατικό κλίμα που είχε διαμορφωθεί στη Γαλλία λόγω της επανάστασης και μέσω ενός τετραδίου παραπόνων διεκδικούνται ποικίλα δικαιώματα. Δεν αργούν να εμφανιστούν και τα πρώτα φεμινιστικά έργα με πρώτο εκείνο της κυρίας Mary Wollstonecraft με τίτλο «η Υπεράσπιση των Δικαιωμάτων της Γυναίκας», το οποίο τονίζει την σημασία της εκπαίδευσης των γυναικών που θα τις δώσει την ευκαιρία να συνεισφέρουν την κοινωνία και κατακρίνει τη στάση ορισμένων ανδρών που ουσιαστικά διαχωρίζουν τις γυναίκες από το ανθρώπινο είδος(!). Ο κόσμος τότε αρχίζει να αντιλαμβάνεται την άδικη μεταχείρηση των γυναικών και συναντάμε τα πρώτα φεμινιστικά έργα από συγγραφείς ανδρικού φύλου. Μάλιστα ο περίφημος Βρετανός πολιτικός-φιλόσοφος Τζον Στιούαρτ Μιλ στο βιβλίο του «Η υποταγή των γυναικών» αναφέρει ότι ιδέες όπως η νόμιμη κατωτερότητα του αντίθετου φύλου είναι λανθασμένες και αποτελούν σημαντικά εμπόδια της ανθρώπινης προόδου. Έτσι σιγά σιγά οι λεγόμενες σουφραζέτες (ονομασία που προέρχεται από την γαλλική λέξη suffrage που σημαίνει δικαίωμα ψήφου) γεμίζουν τους δρόμους σε ΗΠΑ και Βρετανία ζητώντας μείωση του ωραρίου εργασίας, δικαίωμα ψήφου, αύξηση μισθών και πολλά άλλα. Παρόλο που ορισμένοι άνδρες σατίριζαν το φεμινιστικό κίνημα είτε σε ορισμένα άρθρα τους είτε στον κινηματογράφο, προβάλλοντας φυσικά σεξιστικές αντιλήψεις και αστεία που θα προκαλούσαν οργή στις μέρες μας , οι κυβερνήσεις αρχίζουν να συμμερίζονται την άποψη των φεμινιστών και από τις αρχές του 20ου αιώνα παραχωρούν πλήρη πολιτικά δικαιώματα στο γυναικείο φύλο.
Στη χώρα μας, το έργο των φεμινιστών ήταν αρκετά πιο δύσκολο καθώς έπρεπε να αντιμετωπιστούν ορισμένες οπισθοδρομικές αντιλήψεις και η νοοτροπία του Έλληνα της εποχής που ήθελε τη γυναίκα πλήρως υποταγμένη σε αυτόν, να ασχολείται μόνο με οικιακές εργασίες και την ανατροφή των παιδιών του. Έτσι η Ελληνίδες στην πλειοψηφία τους παραμένουν αναλφάβητες, ανίκανες να αντιδράσουν και να διεκδικήσουν οποιοδήποτε πολιτικό δικαίωμα. Όλα αυτά συνέβαιναν μέχρι τις 8 Μαρτίου του 1897, οπότε η κυρία Καλιρρόη Παρρέν, η πρώτη ελληνίδα φεμινίστρια και δημοσιογράφος, κυκλοφορεί το πρώτο φύλλο της «Εφημερίδος των Κυριών» ανοίγοντας ουσιαστικά μια νέα εποχή για τον ρόλο των γυναικών στη χώρα μας. Ωστόσο ο αγώνας για την πολιτική χειραφέτηση της Ελληνίδας θα ξεκινήσει επίσημα το 1920 με την ίδρυση του «Συνδέσμου για τα δικαιώματα της γυναικός», πρόεδρος του οποίου η Μαρία Νεγρεπόντη με αντιπρόεδρο την Αύρα θεοδωροπούλου. Ο αγώνας θα αποδώσει καρπούς το 1930, όταν επί κυβέρνησης Βενιζέλου παραχωρείται το δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες, εφόσον όμως αυτές πληρούν ορισμένες προυποθέσεις. Πιο συγκεκριμένα, στις κάλπες μπορούσαν να προσέλθουν μόνο οι εγγράμματες γυναίκες που είχαν ξεπεράσει το 30ο έτος της ηλικιάς τους και φυσικά δεν είχαν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι, αλλά μόνο του εκλέγειν. Δεδομένου ότι το 70% των γυναικών τις εποχής δεν διέθεταν επαρκές μορφωτικό (ήταν ουσιαστικά αγράμματες), οι γυναικείες ψήφοι στις εκλογές του 1934 δεν ξεπέρασαν πανελληνίως τις 250(!). Πλήρη πολιτικά δικαιώματα θα κατοχυρωθούν στο γυναικείο φύλο περίπου 20 χρόνια μετά, το 1952,όταν η κυβέρνηση, θέλοντας να δώσει την εικόνα μιας δημοκρατικής κοινωνίας μετά τον ελληνικό εμφύλιο, επιτρέπει το εκλέγειν και το εκλέγεσθαι σε όλες τις γυναίκες άνω των 21 ετών ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ.Ο φιλελεύθερος φεμινισμός έχει μεγάλη ιστορία στη διάρκεια του 18ου και 19ου αιώνα με διανοούμενους όπως η Μαίρη Γουολστοουνκράφτ (1759-1797), η Χάριετ Τέιλορ (1807-1858), η Ελίζαμπεθ Κάθυ Στάντον (1815-1902) που επιχειρηματολογούσαν για τα δικαιώματα των γυναικών στη βάση φιλελεύθερης φιλοσοφικής λογικής. Το κίνημα των γυναικών για ίσα δικαιώματα, ειδικά ο αγώνας για το δικαίωμα στην ψήφο βασιζόταν πρωταρχικά στη φιλελεύθερη λογική. Προηγούμενως φιλελεύθεροι πολιτικοί φιλόσοφοι όπως ο Τζον Λοκ, ο Ζαν Ζαν Ρουσώ είχαν επιχειρηματολογήσει για την κυριαρχία της ισότητας του λόγου, ειδικά της πολιτικής ισότητας. προσαρμόσουν την φιλελεύθερη θεωρία τους στο ζήτημα της θέσης των γυναικών στην κοινωνία.να προσαρμόσουν την φιλελεύθερη θεωρία τους στο ζήτημα της θέσης των γυναικών στην κοινωνία. Οι αξίες του φιλελευθερισμού, συμπεριλαμβάνοντας την κεντρική πίστη στη σημασία της αυτονομίας του ατόμου αναπτύχθηκαν τον 17ο αιώνα. Εμφανίστηκε με την ανάπτυξη του καπιταλισμού στην Ευρώπη σε αντιπαράθεση με τις φεουδαρχικές πατριαρχικές αξίες που βασίζονταν στην ανισότητα. Ήταν η φιλοσοφία της ανερχόμενης αστικής τάξης. Οι φεουδαρχικές αξίες βασίζονταν στην λογική της αποδοχής της κληρονομική υπεροχής της ελίτ - ειδικά των βασιλιάδων. Οι υπόλοιποι ήταν υποκείμενα- υποτελείς. Υπεράσπιζαν την ιεραρχία και την ανισότητα στα δικαιώματα και την εξουσία. Σε αντιπαράθεση με αυτές τις φεουδαρχικές αξίες η φιλελεύθερη φιλοσοφία προώθησε τη λογική της φυσικής ισότητας και ελευθερίας των ανθρώπινων όντων. Υπερασπίστηκαν μια κοινωνική και πολιτική διάρθρωση που θα αναγνώριζε την ισότητα σε όλα τα άτομα και θα τους παρείχε την ισότητα στις ευκαιρίες. Αυτή η φιλοσοφία ήταν αυστηρά ορθολογική και κοσμική και αποτέλεσε την ισχυρότερη και πιο προοδευτική διατύπωση της περιόδου του Διαφωτισμού. Σημαδεύτηκε από έντονο ατομικισμό. Ωστόσο οι διάσημοι νεοφιλελεύθεροι φιλόσοφοι του 18ου αιώνα όπως ο Ρουσώ και ο Λοκ δεν προσάρμοσαν τις ίδιες αρχές στην πατριαρχική οικογένεια και την θέση της γυναίκας σε αυτήν. Ήταν η πατριαρχική προκατάληψη του φιλελευθερισμού που αφορούσε μόνο τους άνδρες στην αγορά (Ζίλα Αϊζενστάιν).Η Μαίρη Γουολστοουνκράφτ ανήκε στο ριζοσπαστικό τμήμα της διανοούμενης αριστοκρατίας στην Αγγλία που υποστήριζε τη Γαλλική και Αμερικάνικη Επανάσταση. Έγραψε το βιβλίο «Η Δικαίωση των Δικαιωμάτων των Γυναικών» το 1971 σε απάντηση στον Έντμουντ Μπερκ και στην συντηρητική του ερμηνεία για τη σημασία της Γαλλικής Επανάστασης. Στο βιβλίο της επιχειρηματολογεί κατά των φεουδαρχικών πατριαρχικών αντιλήψεων για την φυσική εξάρτηση των γυναικών από τους άνδρες, ότι οι γυναίκες δημιουργήθηκαν για να τους ευχαριστούν και ότι δεν μπορούν να είναι ανεξάρτητες. Η Γουολστοουνκράφτ έγραψε πριν από την άνοδο του γυναικείου κινήματος και τα επιχειρήματα της βασίζονται στη λογική και τον ορθολογισμό. Στην ανάλυση της Γουολστοουνκράφτ υπάρχουν οι βασικές αρχές της Διαφώτισης: η πίστη στην ανθρώπινη ικανότητα στη λογική και στις αντιλήψεις της ελευθερίας και της ισότητας που προηγήθηκαν και συνόδευαν την Αμερικάνικη και Γαλλική Επανάσταση. Αναγνώριζε τη λογική σαν την μόνη εξουσία και ισχυριζόταν ότι αν δεν ενθαρρύνονταν οι γυναίκες να αναπτύξουν τις ορθολογικές τους δυνατότητες και να βασίζονται στη δική τους κρίση η πρόοδος της ανθρωπότητας θα καθυστερούσε. Επιχειρηματολογούσε κατ’ αρχήν υπέρ των γυναικών ώστε να έχουν την ίδια εκπαίδευση με τους άνδρες και να αποκτήσουν τις ιδιότητες της ορθολογικής σκέψης και ότι πρέπει να τις παρέχονται οι ευκαιρίες για να ζουν ελεύθερα. Επέκρινε σκληρά τις ιδέες του Ρουσσώ για την εκπαίδευση των γυναικών. Θεωρεί ότι τα επιχειρήματα του Ρουσσώ για την εκπαίδευση των γυναικών που θα έπρεπε να διαφέρει