perilipsis

Ο Οίκος
Αθηναία εννοούμε την κόρη ή τη σύζυγο ενός Αθηναίου πολίτη. Η ίδια θα κατόρθωνε να επιβιώσει μετά τη γέννηση της και να διαφύγει τον κίνδυνο της «έκθεσης» που πολύ συχνά διέτρεχε από τους ίδιους της τους γονείς. Καταδεικνύει ξεκάθαρα την πρακτική της έκθεσης των νεογνών και ειδικότερα των θηλέων. Η γέννηση μίας κόρης δεν ήταν τόσο καλοδεχούμενη στην ελληνική οικογένεια. Λαμβανομένου υπόψη όχι μόνο του κόστους ανατροφής τους αλλά παράλληλα και της υποχρέωσης παραχώρησης σε αυτές προίκας.
Η οικογένεια απαρτίζεται τόσο από τα μέλη της πυρηνικής οικογένειας, όσο και από τους δούλους που είχαν τα μέλη αυτά στην ιδιοκτησία τους. Ονόμαζαν μία ορφανή και άγαμη ή χήρα κόρη χωρίς αδερφό, ως «επίκληρο». Την επίκληρο θυγατέρα είχαν δικαίωμα να νυμφευθούν: πρώτον ο αδερφός του πατέρα της ορφανής , δηλαδή ο θείος της, δεύτερον ο γιος του, δηλαδή ο πρώτος ξάδερφος της, τρίτον ο γιος της αδελφής του πατέρα της και τέταρτον οι αδερφοί του παππού της επικλήρου και οι κατιόντες τους. Είναι αξιοσημείωτη εν προκειμένω η αφαίρεση από την ίδια τη γυναίκα οποιασδήποτε δυνατότητας επιλογής σε ένα ζήτημα μάλιστα, το οποίο την αφορά εξ ολοκλήρου, με πρόσχημα την ευημερία της οικογένειας και του κοινωνικού συνόλου, καταλείποντας σε δεύτερη έως και και τελευταία μοίρα την προσωπική της ευτυχία αν λάβουμε υπόψη μας ότι ο νόμος την υποχρέωνε στην περίπτωση που υπήρχαν πολλοί άνδρες με την ίδια συγγενική σχέση να νυμφευθεί τον μεγαλύτερο σε ηλικία! Ως «επίκληρο» εννοούμε την κληρονόμο. Ωστόσο η «επίκληρος» δεν κατείχε υπό αυτή την έννοια η ίδια την οικογενειακή περιουσία με το συνακόλουθο δικαίωμα διαθέσεως αυτής. Η περιουσία παρέμενε στην ίδια μέχρι να είναι έτοιμος ο γιος της να κληρονομήσει.
Για την εκπροσώπηση της ίδιας και την άσκηση των δικαιωμάτων της ενώπιον της πόλης υπήρχε πάντα κάποιος ‘άνδρας-προστάτης, ο «κύριος» της. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Claude Mossé: «… η Αθηναία είναι μία αιώνια ανήλικη και αυτή η αδυναμία ενηλικίωσης επιβεβαιώνεται από την ανάγκη να έχει σε όλη τη ζωή της έναν κηδεμόνα, έναν «κύριο», τον πατέρα της πρώτα έπειτα το σύζυγο της, και αν αυτός πεθάνει πρώτος το γιο της ή σε απουσία του γιου της, τον πιο κοντινό συγγενή. Η ιδέα μιας ανύπαντρης γυναίκας, ανεξάρτητης που διαχειρίζεται την προσωπική της περιουσία, είναι αδιανόητη». Κύριος της γινόταν ο κληρονόμος του κατά συνέπεια, σαφές ότι η Αθηναία γυναίκα δεν ήταν ποτέ στη ζωή της ανεξάρτητη. Υποχρεώσεις, του «κυρίου» μιας Αθηναίας ήταν η παραχώρηση σε αυτής προίκας. Χαρακτηριστικό είναι μάλιστα ότι σε περίπτωση διαζυγίου τόσο από την πλευρά ίδιου του συζύγου, όσο και από την πλευρά της γυναίκας, ή ίδια επέστρεφε στην «κυρεία» του πατέρας της και μαζί με αυτή υποχρεωτικά και η προίκα που της είχε δοθεί κατά την τέλεση του γάμου.
Εκτός από τις ελεύθερες Αθηναίες, υπήρχαν ασφαλώς και οι δούλες, οι οποίες περιττό να αναφερθεί ότι όχι μόνο ουδεμία θέση απολάμβαναν στον κοινωνικό ιστό, αλλά διήγαν βίο ιδιαίτερα σκληρό και απάνθρωπο τις περισσότερες φορές. Οι γυναίκες αυτές δεν είχαν ούτε τη δυνατότητα να δημιουργήσουν δική τους οικογένεια, ενδεχομένως με κάποιο δούλο. Έθεσε τη γυναίκα στο περιθώριο, εγκλωβίζοντας τη μέσα στο σπίτι και εξασφαλίζοντας τη ένα ρόλο καθαρά παιδοποιητικό με αποκλειστικά καθήκοντα την καθημερινή φροντίδα και διαχείριση του οίκου της και την ανατροφή των παιδιών της. Η οποία ήθελε την κάθε ανύπαντρη κόρη μέχρι να φτάσει σε ηλικία γάμου να ζει περιορισμένη και ουσιαστικά αποκλεισμένη στον οίκο του κυρίου της.
Η εκπαίδευση της Γυναίκας περιορίζονταν αποκλειστικά στη φροντίδα του νοικοκυριού, δεδομένου ότι η γνώση της μαγειρικής, της καθαριότητας, της ραπτικής και της ύφανσης τους εξασφάλιζε όλα όσα χρειάζονταν για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στο ρόλο που τους είχε αναθέσει η αθηναϊκή κοινωνία. Η τέλεση εκ μέρους των νεαρών γυναικών γενετήσιων πράξεων προτού γάμου έδινε το δικαίωμα στον πατέρα της να τις πουλήσει στο σκλαβοπάζαρο.